BAROK NEDİR ?

  • Barok, Avrupa’da yaygınlaşan sanatta bir anlatım biçimidir.
  • Barok sözcüğü, birbirinden ayrı iki şeyi tanımlar; sanat tarihinde, Rönesans ile klasikçilik arasında kalan bir dönemi ve bütün çağlarda verilmiş bazı eserlerin tarzını.
  •  Mimarlık, müzik, resim ve heykelin etkileyici temalar altında birleştirilmesi amacını güder.
  • 1699’da italya’da kilise etkisinde doğmuş ve tüm Avrupa’ya yayılmıştır.

BAROK

™Mimaride Mimar Louis Le Vau ve bahçeci André Le Nôtre tarafından yapılan Versailles Sarayı, Barok mimarisinin en tipik örneklerindendir.

™Bunun yanında resimde Caravaggio, Rembrandt, Rubens, Vermeer; heykelde Gianlorenzo Bernini

™Müzikte Johann Sebastian Bach, Antonio Vivaldi, Domenico Scarlatti, Georg Friedrich Handel, Georg Philipp Telemann Barok tarzında eser vermiş kişilere örnek olarak gösterilebilir.

Mimaride Barok

barok1

™16. ve 18. yüzyıllarda gelişen ve müzik, resim ve edebiyat alanından sonra mimaride de kendine önemli ölçüde yer edinen akımdır.

™Paris’te önemli bir yere sahip olan Versay Sarayı barok mimarisinin en popüler örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir.

™Barok döneminde Paris’in kraliyet gücünü temsil eden Versailles Sarayı her prensin örnek aldığı bir yapı olarak göze çarpar. Barok devri yapıları prenslerin sahip oldukları kudreti gösterirler. Prenslerin bu yüzden malikanelerine verdikleri önem ve onlara harcadıkları para muazzamdı.

Aynı zamanda bu dönemin binaları yaratıcının sanatsal gücünün ve mimari anlayışının da bir göstergesiydi.Bu dönemde sanat doğayı taklit etme değil, aksine onu biçimlendirme olarak anlaşılmıştır.Bu dönemde yapılan barok sarayları, fıskiyeli havuzları, görkemli heykelleri, bahçeleri, süslü ve muazzam salonları, duvar işlemeleri, tanrı ve mitoloji konulu resimleri bu dönemin mimarisinde yer alan temel unsurlardı.

Bu dönemin şaşaalı görünüşü Barok mimarisinde kendini net olarak belli eder. Viyana, Potsdam, Dresden, Würzburg, Salzburg gelişmelerini bu dönemin prenslerinin mutlakiyetçi rejimlerine borçludur. Parklar içine kurulan görkemli şatolara halkın değil girmesi yaklaşması bile yasaktı. Kim saraya dahil değilse tebaa(kul) sayılıyordu. Bu göz kamaştırıcı ve süslü yapılar bu dönemden başka hiçbir dönemde bu kadar zerafete ve görkeme sahip olmamıştır.

Barok Mimarisinin Karakteristik Özellikleri Şöyle Sıralanabilir :

™Barok Döneminde kilise büyüklerinin sanat üzerinde yeniden büyük bir etki sağladıkları görülmektedir. Din adamları, artan güçlerini yaptırdıkları anıtsal, dinsel mimari yapıtlarda gösterirler. Din adamlarının yanı sıra devlet adamları da kendilerine büyük saraylar, şatolar yaptırırlar

™Barok mimarlar, İlk Çağ mimarisinden de etkilenmişlerdir. O dönemde kullanılan friz, alınlık, kemer, sütun gibi mimarlık ögelerini farklı biçimlerde kendi yapıtlarında da kullandılar.

™ Işık-gölge etkilerine önem verilir. Işığın yan şapellerden veya kubbeden yayılması sağlanmıştır.

™Barok Döneminde kent ve bahçe planlaması alanında özgün örnekler verilmiştir. Alanlar havuzlarla süslenmiş, anıtsal çeşme mimarisi ortaya çıkmıştır. Bahçelerde heykel ve mimari bir bütün oluşturmuştur.

™Bu dönemde yapılarda bazilika planının yanı sıra oval ve yıldız planlar kullanılmıştır. Mimaride hiçbir dönemde olmadığı kadar çok süslemeye yer verilmiştir. Rönesans mimarisinde kullanılan düz çizgilere karşılık Barok yapılarda girinti ve çıkıntılar, cephelerde dalgalanmalar görülür.

™Katolik ülkelerde özellikle veba salgınının bitişine şükretmek amacıyla dikilmiş Veba Sütunları bulunur.

Veba sütunları

barok2

Veba Sütunları Orta Avrupa kentlerinde bulunan ve en büyüğü 14. yüzyılda yaşanmış olan veba salgını dönemlerinin anısına yapılmış anıtlardır.

Versay Sarayı

barok4

™Sarayın ilk binasının yapımına 1661’de başlanmıştır, daha sonra değişik zamanlarda genişletilmiştir. 1668 yılında XIV. Louis, aynı anda 20.000 kişiyi barındırabilir

™Roma İmparatorluğu’ndan sonra ilk defa bu sarayda büyük ölçüler kullanılmıştır. . Bunun sebebi ise zengin ve merkezi krallık yönetimiydi. İtalya, Almanya ve İngiltere’de siyasi ortamlar farklı oldugu için Versailles sarayı gibi saraylar uzun süre yapılamadı.

barok5

™Sarayın ilginç bir özelliği olarak yapımında tuvalet veya banyo düşünülmemiştir

™1768 yılına kadar da sarayda işleyen tuvalet yoktu. 1789 yılında Fransız Devrimi’nden sonra bütün sarayda sadece 9 tane tuvalet vardı ve bunlar sadece kral ve yakın aile üyelerine aitti. Sarayın geri kalan çalışanları lazımlık kullanırdı

VERSAY SARAYI’NIN
MİMARİ ÖZELLİKLERİ

™Versay, Fransız barokunun sonu ve klasik üslubun başıdır.

™Bütün saray kralın; yatağı, odası ve dairesi etrafında düzenlenmişti. Hanedan prenslerinin, saraylıların daireleri, bakanların büroları, kabul, eğlence, tapınma ve gezinti yerleri kesin bir plan ve perspektif kombinasyonu içerisinde düzenlenmişti. Sarayın en önemli yerlerinden ikisi

Aynalar Galerisi
Aynalar Galerisi
şapel
Şapel

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

™Aynalar Galerisi ve Şapeldir.

AYNALAR GALERİSİ

Bütün duvar uzunluğu boyunca kullanılan aynalar sayesinde sağır duvarda pencereli duvar kadar aydınlık olması sağlanmıştır.

Galeri bundan başka yeşil mermerle kaplanmıştır.

Salonun tavanındaki resimler Le Brun’un eseridir.

ŞAPEL

Strüktür olarak binaya kaynamamıştır, fakat iç mekân olarak çağın en başarılı örneğidir.

kare payeler ve kemerlerden meydana gelen bir alt strüktür üstünde ince sütunlar yükselir. Oval yarım oval planlı şapelin ışığı galeri ve kelerestori pencerelerinden gelir. Planı bozmayan hafif kabartmalardan oluşur

.detaylarda ise gotik çağda olduğu gibi pitoresk araştırmaların geri geldiği görülmektedir.

™

™

VERSAY ŞAPELİ

™Picture11

Picture10

 

™KELERESTORİ

Picture13

Picture12

™SALON DE VENUS

barok14

Salon De Venus sarayın görkemli mermer salonudur. Salonun ortasında XIV. Louis’in heykeli yer alır

 

PEYZAJ & BAHÇE

Picture15

Rönesans ve barok mimarilerinde o kadar önemli olan merkezi plan asrın en önemli örneği olmuştur. Kasaba üç geniş cadde tarafından bölünür, diğer yollarda dik açılarla kesişirler.

Dekoratif bahçe çok akıllıca arka tarafa yerleştirilmiştir. Büyük kanalın çevresine toplanmış olan asimetrik planlı arka bahçe sonradan yapılan şehircilik planlarında da etkili olmuştur.

VERSAY SARAYI’NIN BAHÇESİ

Picture16

™Haç şeklinde olan Büyük Kanal, 2 mil uzunluğunca ormanlar arasından geçiyordu. Ağaçlar arasında, sonsuz paralel veya radyal yollar bunların etrafında budanarak şekillendirilmiş yeşillikler tarafından sınırlandırılan çiçek paralelleri, su bahçeleri, merdivenler ve köşkler vardır.

™Bahçenin Barok planı tabiata böylesine hükmetmekle, büyük kralın şanını da belirtmiş oluyordu. Geniş teraslamalar, yolların perspektivlemeleri, bitkilerin ağaçların düzeni, su oyunlarının hepsi bir geometrik düzen içerisindedir.

AZİZ PETRUS BAZİLİKASI
(BASİLİCA Dİ SAN PİETRO)

Picture17

Vatikan’da yer alan Aziz Petrus Bazilikası, Hristiyan dünyasının en önemli yapılarından biridir. Roma Katoliklerinin hac noktası olan yapı dünyanın en büyük kilisesi olup yapı içine aynı anda 60.000 kişi sığabilir.

Aziz Petrus Bazilikası’nın tasarımında Michelangelo, Donato Bramante ve Raphael gibi Rönesans ustaları yer almıştır.

barok 18

™2.yüzyılda Aziz Petrus’un mezarının olduğu yere bir anıt dikilmiş ve daha sonra bu noktaya İmparator Constantinus’un emri ile ilk bazilika M.S 349 yılında yapılmıştır. 15. yüzyılda yıkılmaya yüz tutan orijinal bazilikanın yerine yenisi yapılmıştır. Şu anki bazilikanın yapımına 1506 yılında Papa II. Julius zamanında başlanmıştır. Yapımı 100 yıldan fazla süren bazilika, 1612 yılında, Papa V. Paul’un döneminde bitirilebilmiştir. Efsaneye göre bazilikalar M.S 67 yılında çarmıha gerildiği noktada yapılmıştır.

AZİZ PETRUS BAZİLİKASININ
ÖNEMLİ BÖLÜMLERİ

Picture19

™Kubbe: Bazilikanın en önemli bölümüdür. Michelangelo bu bölüm için daha az kuvvet uygulayan bir yapı tasarlamıştır. Bazilikanın muhteşem iç mekânı ile uyumlu olan 136,5 metrelik kubbe Michelangelo’nun ölümünden 26 yıl sonra tamamlanabilmiştir. Aziz Petrus Meydanı ve şehrin geri kalanı net bir şekilde görülür.

AZİZ PETRUS BAZİLİKASI KUBBE MANZARASI

Picture20

™

PİETA

Picture21

™Pieta: Aziz Petrus Bazilikası’ndaki en önemli eserlerinden biridir. Heykelde Hz. Meryem, Hz. İsa’nın çarmıha gerilmiş bedenini kucaklamış ve tas tutarkenki hali betimlenmiştir. Michelangelo 1499 yılında bu başyapıtını ortaya koyduğunda henüz 25 yaşındaydı. Heykel, 1972 yılından bu yana özel bir cam bölümde sergilenmektedir.

BALDAKEN

Picture22

Baldaken: Sarmal sütunların taşıdığı bronz sayvan, 20 metre yüksekliğindedir ve 17. yüzyılda Bernini tarafından tasarlanmıştır.

AZİZ PETRUS HEYKELİ

Picture23

™Aziz Petrus Heykeli: Heykeltıraş Arnolfo di Cambio tarafından 13. yüzyılda yapılmış bronz heykeldir. Ziyaretçiler genellikle heykelin ayağına dokunmak ve öpmek isterler, bu nedenle bu bölümde genellikle uzun sıralar oluşabilmektedir.

™

BAROK MÜZİK

Picture24

™Müzikte barok dönem, 1600 ile 1750 yılları İtalya’daki opera denemeleriyle başlamış; Johann Sebastian Bach’ın ölümüyle sona ermiş ve tüm müzik türlerinde günümüze kadar kalıcı olan değişikliklerin oluşmasına neden olmuştur.

™Barok dönemle birlikte, müzik “kontrast” kavramı ile tanışır. Aynı tınılardaki çalgılar birbirleriyle savaşırcasına, birbirleri ile karşıtlık oluşturarak eserde yerlerini alırlar.

™150 yıla yayılan bir süreci etkileyen Barok akımı, kimi müzik tarihçilerine göre 2, kimine göre 3 evreli bir dönemdir. Herkesin kabul ettiği ortak düşünce ise “Olgun Barok” olarak adlandırılan son dönemde Johann Sebastian Bach’ın önemli bir yere sahip olduğudur.

™Barok döneminde piyano (düşük ses) ve forte (gür ses) terimleri ile eserlerde ses şiddetinin önemi ve katkısı görülmeye başlar.

™İtalya’da sonat, yavaş ve hızlı dans parçalarından oluşan eser veya yavaş-hızlı kontrastlarıyla gelişen eserlere denirdi (daha sonra bu tarz kiliselerde de kullanılmıştır).

™Picture26

™ Barok dönemde müzik, modern müzikal dilin gelişiminde kuşkusuz en önemli kilometre taşı olmuştur. Bu 1,5 yüzyıl içerisinde, müzikal formlar değişip geliştikçe bir yandan da daha sonrasının ve bugünün müzik standartlarını belirlemeye başlamıştı. Tonalite ve akor tonlaması çok büyük önem taşımaktadır.

™Tonalite. 16. yüzyılın ortalarında eski kilise modları, yeni anahtar bağları konseptiyle yer değiştirmeye başladı. Barok dönemle birlikte besteciler bir anahtardan diğerine atlamaya başlamıştı. Zamanın kromatik müziğini üretmeye başlamışlardı.

™

KLAVSEN

Picture27

 

Johann Sebastian Bach

Picture28

18. Yüzyıl, bilindiği gibi, Avrupa’da müziğin Barok yüzyılıdır. Vivaldi gibi,Bach gibi, Barok müziğin büyük ustaları eserlerini bu yüzyılda vermişlerdir.

Antonio Vivaldi
Antonio Vivaldi
Arcangelo Corelli
Arcangelo Corelli

BAROK RESİM SANATI 

GENEL ÖZELLİKLERİ

  • ™Barok resmi değişik Avrupa ülkelerinde farklı özellikler gösterir. Bu dönem resimlerinde görülen özellikler şunlardır:
  • ™ Barok resimde azizlerin yaşamı, mitolojik konular, kahramanlık öyküleri, ailelerin tarihi, portreler gibi konular sıkça işlenmiştir.
  • ™Rönesanstaki insanı ön plana çıkaran resim anlayışı Barokta yerini manzara (peyzaj) ressamlığına bırakır. Ülke manzaraları önem kazanır.
  • ™Ölü doğa (natürmort) ve ev içi betimlemeleri (enteriyör) resme girmiştir.
  • ™Tek ya da grup portreleri sıklıkla çalışılmıştır.
  • ™Barok resimde ışık bütün resim yüzeyine aynı ölçüde dağılmaz ve parçalar hâlinde yansır. Parlak, yoğun ışık altında kalan ayrıntılar ile koyu gölgeli yerler değişir. Işık, sembolik bir anlam taşır. En önemli bölgeler ışıkla aydınlatılır.
  • ™Resimlerde özellikle kırmızı ve kahverengi ile bunların tonları kullanılmıştır.
  • ™Savrulan, uçuşan, hareketli figürler eğri çizgiler oluşturacak biçimde resme yerleştirilmiştir.

Peter Paul Rubens

Picture31

™Peter Paul Rubens (Pitır Pol Rubens) (1567-1640): Hollanda’nın en ünlü Barok sanatçısıdır. Anvers’te doğmuş ve yaşamının büyük bir bölümünü burada geçirmiştir. 1600’lü yıllarda İtalya’ya giden sanatçı, burada Michelangelo, Caravaggio ve Tiziano’nun çalışmalarından etkilenmiştir

™Önemli yapıtları arasında Amazonların Savaşı, Le-ukippos (Lökipus)’un Kızlarının Kaçırılışı, Barışın Nimetleri, Haçın Havaya Kaldırılışı ile İş Dönüşü sayılabilir.

™

Amazonların savaşı
Amazonların savaşı
Haçın Havaya Kaldırılışı
Haçın Havaya Kaldırılışı

BAROK HEYKEL SANATI ÖZELLİKLERİ 

  • ™Barok Dönemde yapılan heykeller genellikle şehir meydanlarına, kiliselerin içine, saray bahçelerine, büyük çeşme ve havuzlara süsleme amacıyla yerleştirilmiştir.
  • ™Mimaride de heykelden süsleme olarak yararlanılmıştır. Bu heykellere örnek olarak taşıyıcı görevi gören karyatid ve telemonları verebiliriz.
  • ™Karyatid, antik mimarlıkta ve Barok döneminde kadın heykeli biçimindeki sütunlara verilen addır.
  • ™Telemon, mimarlıkta kullanılan erkek heykeli biçimindeki sütunlara verilen addır.
  • ™Bağımsız olarak yapılan heykellerde ise insan figürleri hiçbir zaman hareketsiz ya da dinlenirken işlenmemiş, her zaman bir hareket hâlinde verilmişlerdir.
  • ™Barok heykellerinde insan teni büyük bir ustalıkla ele alınmış, elbise kıvrımları ışık ve gölgeyi oluşturacak biçimde işlenmiştir. Bunlara, taşıyıcı olarak kullanılan karyatid ve telemonlar örnek verilebilir. Figürler genç yaşlı, kadın erkek ayrımı yapılmasını sağlayacak kadar ustalıkla verilmiştir. Barok heykellerinde insan figürleri, Rönesans sanatçılarının istediklerinden çok daha zariftir.
  • ™Barok Döneminde kentlerin meydanlarında ve değişik yerlerinde yapılan çeşmeler; mitolojik figürler, su perileri ve yunus balıkları ile süslenmiştir.

Lorenzo Bernini (1598-1680)

Lorenzo Bernini
Lorenzo Bernini
Apollon ve Daphne
Apollon ve Daphne

™

Sanatçının en tanınmış yapıtlarından birisi Apollon ve Daphne (Dafne) adlı heykeldir. Apol-lon’dan kaçan Daphne, izleyenlerin gözü önünde defne ağacına dönüşmektedir. Sanatçı, bu anı büyük bir ustalık ve güçlü bir yorumla vermeyi başarmıştır

™™

DÖRT IRMAK ÇEŞMESİ

DÖRT IRMAK ÇEŞMESİ
DÖRT IRMAK ÇEŞMESİ

Roma’da Navora Meyda-nı’nda yer alan Dört Irmak Çeşmesi ile sanatının doruğuna ulaşmıştır. Çeşmede, kayalıkların tepesine dikilen bir obelisk(ANIT )ve dört yanında mermer dört erkek heykeli betimlenmiştir

XIV. LOUIS (Lui)’İN
MERMER BÜSTÜ

Picture37

Fransa’nın en uzun süre tahtta kalan kralıdır. 1643-1715 yılları arasında 72 yıl Fransa krallığı yapmıştır. Fransızlar tarafından Louis Le Grand (Büyük Louis) veya le Roi-Soleil (Güneş Kral) olarak da anılır. Devlet benim (l’État c’est moi) sözlerinden de anlaşılacağı gibi Fransa’yı mutlak monarşiyle yönetmiştir.

TREVİ ÇEŞMESİ

Picture38

Trevi Çeşmesi Roma, İtalya’dadır. Aşk Çeşmesi olarak da bilinmektedir.

Nicolò Salvi tarafından Klasik ve Barok karışımı olarak yapılmış, dünyadaki en ünlü çeşmelerden birisidir.