DADAİZM

ORTAYA ÇIKIŞ

  Dadaizm 1916 ’da Zürich ’te bir grup genç sanatçı tarafından Hugo Ball’ in açtığı  Cabaret Voltaire’ de ilan edildi.

Cabaret Voltaire sanat galerisi, tiyatro ve sanat salonu olarak kullanıldı.

Sözlükten rastgele seçilen bu kelime Fransızca’da tahta at anlamına gelir.

Dadaizm bildirisinde bulunan isimler

  • Jean Arp
  • Richard Hülsenbeck
  • Tristan Tzara
  • Marcel Janco
  • Emmy Hennings
  • Jacques Magnifico

Picture2

Cabaret Voltaire, Hugo Ball’ın açtığı bir kafeydi.

Cabaret Voltaire
Cabaret Voltaire

Dadaizm’in Ortaya Çıkışını Tetikleyen Faktörler

  •       1914-1918 yılları arasında süren 1. Dünya Savaşı ’nın içinde varlığını sürdüren estetiğe ve düzene bağlı sanat anlayışına karşı çıktı.
  • 1.Dünya savaşı süresince ve sonrasında yenen ve yenik düşen ülkelerde doğan köklü değerler bunalımın sonucudur.
  •           Savaşın ve sanatın burjuvanın tekelinde olduğu düşünülürse Dadaizm bu ironiye tepki olarak doğdu diyebiliriz.
  •    Dadacı bir makalede ‘‘ burjuvazi ‘kendini temize çıkarmak için sanatı satın alma hakkından mahrum bırakılmalıdır. Sanat tümüyle avamı yansıtmalıdır ve dada avamın yanındadır.’’
  • Etkisi kısa süren dadaizm bir süre sonra politikleşiyor. Yani aslında bir sanat akımından çok anti-düzen manifestosu diyebiliriz.

Dadanın Felsefesi

  • Hiçbir şeyin sağlam ve sürekli olduğuna inanmayan bir felsefi yapıdan etkilenir.
  • Temeli mantıksızlığa dayanır. Varolan alışılmış sanat anlayışını reddeder.
  • Nihilist bir yaklaşımı da vardır.

Dada anti-art, yıkıcı ve avangart bir akımdır.

  • Anti-art: Varolan alışılmış düzene ve estetiğe tepki olarak ortaya çıkmıştır.
  • Yıkıcı: Alışılmış sanat algısını yıkamayı amaçlar.
  • Avangart: Yeni-öncü bir akımdır. Etkisi kısa süren dadaizm sürrealizme öncü olmuştur (temelde).

‘Tramvay biletleri, çöplük birikintileri neden sanat eserlerinde kullanılmaz anlamıyorum.’

‘Sanatçının her tükürdüğü sanat eseridir.’

Kurt Schwitters

       Kurt Schwitters

Picture4 Picture5

 

  • Dada için sanat eseri anlam taşımak zorunda değildir.
  • Dada ‘neden, niçin, güzel-çirkin, iyi-kötü nedir’ sorularına yanıt aramaz.
  • Bir çöpte bir sanat eserinin parçası, hatta kendisi bulunabilir.

 

Marcel Ducamp

Picture6

Picture7

Picture8

Man Ray

Picture9

Jean Arp

Picture10

Picture11

Francis Picabia

Picture12

Tristan Tzara

Picture13

Dadaizm ve Sürrealizm İlişkisi

Picture14

Picture15

     Etkisi kısa süren mantıksızlığa dayalı dada yerini hayal gücü ve bilinçaltını kullanarak daha üst bir gerçeklik ortaya koymayı amaçlayan sürrealizme bıraktı.

Ortak Yönleri

  • Her ikisi de savaşın barbarlığına olan nefretle doğdu.
  • Rastlantılara yer veren teknikler kullandı.
  • Etkinlikleri ile alışılmış değerleri protesto ettiler.
  • Estetik kaygıları yoktu.
  • Hayali nesneler eserlerin ana ögeleriydi.
  • Her ikisi de romantik avangarttır.

Farkları

  • Sürrealizmde mekan olgusu vardır, Dadaizmde yoktur.
  • Sürrealizm psikolojik bir olaydır. Dada yıkıcı ve negatif bir akımdır.
  • Dadaizm düzeni mantıksızlıkla ve yerer biçimde dışlarken sürrealizm düzenin bilinçaltında yeri olmadığını savunarak eser ortaya koyar.

Kaynaklar

https://tasarimtarihi.wordpress.com/

www.medinart.com

Hazırlayan

Feyza Özmen

sunum halinde imdirmek için tıklayın;dadaizm sunum